Tôi bước đi vui vẻ. Thấy nhẹ nhàng

Tôi bước đi vui vẻ. Thấy nhẹ nhàng
Mưa đã qua. Đồng cỏ xanh ngời sáng
Tôi không biết anh, tôi không nhớ anh
Hỡi người bạn của tôi vô danh tiếng. 

(Aleksandr Trifonovich Tvardovsky)

Cảm thấy nhẹ nhàng được 1% khi đúng 11:30pm phút nhấn nút send gửi bài ký cho đề tài của thầy. Phần ký Nam bộ 1930 – 1945 nhưng vì ở Hà Nội nên mình không có nhiều tài liệu, chỉ viết đúng phần lý thuyết. Cũng may mình là tác giả 3.

Cảm thấy nhẹ nhàng được 2% khi viết xong đơn xin gia hạn đề tài NCKH cấp trường và nhờ người mang xuống phòng Quản lý khoa học-Dự án nộp hộ để xin thêm 6 tháng nữa. Tư liệu thì có nhưng bài viết thì chưa xuất hiện chữ nào. Nếu không gia hạn thì cũng không có tiền để đền.

Không thấy nhẹ nhàng khi số Tin vắn số cũ chưa lấy mà Tin vắn số mới bài biên tập ngày một nhiều hơn. Nhưng cái đáng lo nhất là bài viết cho tiêu điểm. Tiêu điểm số này là do lớp yêu cầu nhưng bài gửi về Tiêu điểm thì chẳng thấy đâu, làm sao mà nhẹ nhàng được.

Không thấy nhẹ nhàng khi biết rằng cuối tuần này phải nộp tiểu luận cho cô. Tiểu luận chưa viết chữ nào mà công việc còn nhiều cái dang dở.

Không thấy nhẹ nhàng khi nhận được điện thoại của chị. Dù mọi người đã khuyên nhủ hết lời, chị vẫn đi theo con đường của chị là rời khỏi khoa. Thực ra thì mình không biết khuyên chị điều gì bây giờ. Mỗi người đều có một sự lựa chọn riêng của mình, nhất là cho nghề nghiệp. Chỉ cầu mong cho chị sáng suốt và thành công trên con đường mà chị đã chọn. Trước đây mình không thi sư phạm vì mình không muốn đi dạy. Học ở Nhân văn cơ hội nghề nghiệp bên ngoài rộng mở hơn. Tuy nhiên nghề chọn mình chứ không phải mình chọn nghề. Có thể bản thân mình cũng gặp nhiều khó khăn về kinh tế nhưng điều đó không là gì so với môi trường làm việc của mình hiện nay. Mình cảm nhận được tình cảm của các thầy cô trong khoa và sự gắn kết với các bạn sinh viên của mình. Dù chưa thực sự làm được gì nhiều nhưng ít ra mình cũng ba lần đứng lớp để hiểu rằng: Mình cũng yêu nghề.

Cảm thấy nhẹ nhàng

Khi việc xong một nửa

Ngày chưa kịp thở

Việc đã đến phía sau

Cảm thấy không nhẹ nhàng

Vì nhiều thứ lo âu

Nghĩ đi nghĩ lại

Thấy mình còn may mắn

Trong phúc có họa

Trong rủi có may

Tái ông thất mã

Chuyện xưa còn đó

Nhẹ nhàng hay căng thẳng

Cũng tại mình ra thôi

Người ung dung tự tại

Sẽ hạnh phúc suốt đời.

 

Buồn nôn(*)

Mỗi khi tôi nghĩ đến chuyện người chồng, người tình của mình sau này nhất định phải có một gương mặt, mắt mũi miệng, chân tay chiều cao, thân hình, tóc tai, máu mỡ xương cụ thể, tôi thấy buồn nôn...

Đã rất lâu rồi, tôi mới lại thấy hiện ra lại cái cảm giác buồn nôn khi nghĩ về một con người, dù vô diện.

(Trích blog của M.V ngày 27/02/2011)

Chắc hẳn khi viết những dòng này, chị đã cảm thấy mệt mỏi và mất niềm tin về con người nhiều lắm. Em thì không như vậy. Chưa bao giờ em đánh mất niềm tin về con người và nhiều khi sẵn sàng chấp nhận để ai đó lừa mình trừ khi sự thật được phơi bày một cách hiển nhiên. Những bài học về con người, em đã học hoài, học rất nhiều nhưng chưa thể nào học được hết. Không biết đến bao giờ em mới có thể nói được câu: Tất cả những gì thuộc về con người đều không xa lạ đối với tôi. Hiện giờ, em thấy mọi thứ hoàn toàn lạ lẫm.

Hôm nay, nghe một tin buồn về con người đã khiến em ngột ngạt suốt cả ngày. Kết cục em đã trút tất cả những dồn nén, những mệt mỏi của mình lên một người khác mà em quý mến bởi không thể phân biệt nổi là những câu đùa vô tình hay những lời nói cố ý. Em đã quá mệt mỏi, với cả chính bản thân mình.

Có lẽ, lỗi lầm lớn nhất của em là phân biệt quá rạch ròi cảm xúc của mình để rồi sau khi nghe tin đó em cảm thấy mất phương hướng. Nếu thông tin là đúng, em sẽ cư xử với người đó như thể người xa lạ vì sự thật là mọi người chẳng ai có thể chấp nhận được chuyện đó. Nhưng nếu thông tin đó là sai thì thật tội nghiệp cho người đó. Từ trước đến giờ, niềm tin của em luôn tựa vào lời kết luận sau cùng hoặc chính bản thân người đó thừa nhận. Thế nên, em cảm thấy rất khó khăn khi phải đối diện với người đó lúc này. Trong tâm trí em, người đó nói riêng và mọi người trong lớp nói chung bao giờ cũng là những người tốt. Em không có quyền và cũng không cho phép mình có quyền nghi ngờ bất kỳ người nào.

Em biết, em đã giữ khoảng cách với người đó sau khi nghe tin. Em biết mình thờ ơ hơn, cười ít hơn và trò chuyện ít hơn với người đó.

Em sợ những thông tin sai lệch. Em sợ một người nào đó phải chịu oan ức và bị cô lập.

Giờ đây, đau đầu và đau dạ dày viếng thăm em cùng lúc khiến em cảm thấy có lỗi với chính mình. Em muốn tự vấn một lần nữa: Biết bao giờ mới học hết những bài học về con người?

 -------

(*) Tên một tác phẩm của J.P. Sartre

Đọc lại: Nàng công chúa và hạt đậu

(Bài này mình viết cách đây hai, ba năm gì đó, khi còn blog Yahoo 360 kia. Hôm nay đăng lại vì những tranh luận của mọi người xung quanh câu chuyện này.^^)

Đã hơn 200 mùa xuân đi qua nhưng thế giới vẫn chưa tìm ra người nào có thể ru giấc ngủ nhân loại vào trong những câu chuyện cổ tích một cách kỳ diệu như Hans Christian Andersen nữa. Gọi ông là nhà văn của người lớn cũng đúng, gọi ông là tác giả của văn học thiếu nhi cũng đúng. Nhưng thôi nên gọi ông là ông già kể chuyện cổ tích. Có lẽ ông thích cái tên này hơn.
Ông đã kể cho nhân loại khoảng 168 câu chuyện. Đó là những câu chuyện ông góp nhặt được từ dân gian và đánh bóng lại bằng chiếc đũa thần của mình hoặc là những câu chuyện do ông tự sáng tác. Dù là kể theo kiểu gì ông vẫn bắt người đọc phải suy ngẫm về nó với một thời gian khá dài: hàng chục năm, hàng trăm năm hay cả hàng ngàn năm. Nàng công chúa nhỏ nằm trên hai mươi tấm nệm vẫn thấy đau vì một hạt đậu đã khiến cho nhân loại cũng đau đầu đến ngày hôm nay.
- Ai biết câu trả lời?
- Chỉ có mỗi Andecxen thôi.
- Nhưng ông đã mất rồi?
- Phải, ông mất nhưng vẫn thích đánh đố nhân loại.
Cái hay của ông là mỗi người đều có quyền có một cách hiểu khác nhau cho từng câu chuyện. Chẳng ai có quyền phản bác người khác: tôi đúng, anh sai.
Câu chuyện mở đầu bằng một lời kể êm như nhung và thường thấy trong những câu chuyện cổ tích của nhân loại với mô típ hoàng tử-công chúa: Ngày xưa, có một hoàng tử muốn cưới một nàng công chúa, nhưng công chúa phải cho ra công chúa, phải hoàn thiện hoàn mỹ… Tuy nhiên, vấn đề ở đây là hoàng tử đã không thể tìm ra được người mà mình muốn tìm. Thất vọng, chàng đành quay trở về.
Và rồi, cái gì đến sẽ đến…
Nàng công chúa mà hoàng tử mong đợi xuất hiện trong một đêm mưa gió bão bùng. . Nàng công chúa và hạt đậu là nàng công chúa hoàn hảo ư? Hoàn hảo gì mà lại đến lâu đài trong một trạng thái tồi tệ nhất, hoàn hảo gì mà mới đau một tý đã than thở.
Ở đây, chúng ta bắt gặp triết lý của sự hoàn hảo: cái hoàn hảo là cái nằm ở những thứ tưởng chừng như ít hoàn hảo nhất hay cái hoàn hảo là cái mà con người càng cố tìm thì càng không thể tìm thấy, nó chỉ xuất hiện khi ta ít mong đợi nó nhất.
Andersen đã cho chúng ta một điểm nhìn mới mẻ về nàng công chúa này. Ông đã di dời điểm nhìn một cách rất ngoạn mục từ câu chuyện dân gian.
Trong câu chuyện dân gian, người ta chẳng thắc mắc tại sao nàng công chúa nằm trên 20 tấm nệm mà vẫn thấy đau vì một hạt đậu nữa. Đơn giản vì nàng ta ăn gian nhờ một người hầu. Còn trong câu chuyện này, chi tiết đó đã không được đề cập vì Andersen không muốn mọi người chú ý nhiều đến nó. Chúng ta hãy chú ý đến câu nói của hoàng hậu. Vì sao công chúa nằm trên 20 tấm nệm mà vẫn thấy đau vì một hạt đậu lại là công chúa hoàn thiện hoàn mỹ?
Đi ngược lại nơi công chúa đến, chúng ta sẽ rõ tất cả. Tác giả đã xây dựng một bức tranh hoàn chỉnh trong nhiều cái đối lập: một bên là sự hoàn thiện hoàn mỹ, một bên là những nhược điểm, một bên là những người hoàng tử cố đi tìm, một bên là người tự tìm đến hoàng tử, một bên là những nàng công chúa sống trong nhung lụa ở lâu đài, một bên là một nàng công chúa đến từ mưa gió bão bão bùng trong dân gian, một bên là hai mươi tấm nệm, một bên là một hạt đậu. Vậy là đã rõ. Hai mươi tấm đệm và một hạt đậu chỉ là biểu tượng. Nàng công chúa hoàn thiện hoàn mỹ là người dù sống trong nhung lụa vẫn thấy không thờ ơ với những vật cực kỳ nhỏ bé . Hai mươi tấm nệm, cái biểu trưng cho sự giàu sang, phú quý vẫn không thể che lấp nổi cái đau đớn do hạt đậu gây ra. Một trở ngại nho nhỏ cũng làm nàng công chúa băn khoăn. Chỉ có nàng công chúa, người nếm trải nhiều nỗi khổ trong dân gian mới có thể nhận ra được điều đó. Đó cũng chính là mong ước của hoàng hậu muốn tìm một người xứng đáng cùng con trai mình cai trị đất nước.

Thơ tượng trưng: thơ của dấu hiệu và giao cảm bí mật

1. Sự ra đời: Thơ tượng trưng ra đời vào khoảng thế kỷ XIX, đó là thời điểm bóng đen của chủ nghĩa tư bản bao trùm thế kỷ khiến mọi người ao ước một cuộc sống thanh bình. Nửa cuối thế kỷ XIX, Napoleon đệ tam đã mở những cuộc chinh chiến qua tận châu Phi và châu Á. Những cuộc chinh chiến đó đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến bầu không khí xã hội. Chiến tranh Pháp - Đức vào năm 1870-1871, tai họa Sedan năm 1871, cuộc khởi nghĩa Công xã Paris năm 1871…đã làm cho nước Pháp có nhiều biến động.

Còn có bao giờ em nhớ ta (*)

"Gió lên từ những khu rừng
Mùi hương thơm tự trong lòng của hoa
Bốn phương đâu cũng quê nhà
Như con tàu với những ga dọc đường"

(Xuân Quỳnh)

Những ngày qua hành trình của mình không dừng lại. Mình đã đi, đã biết, đã hiểu như một lữ hành. Giữa tuần, về quê nội, nơi mà cách đây chừng bốn tháng, khi trên đường về thăm quê sau 6 năm xa cách, ông nội cứ gọi điện liên tục: Cháu đến đâu rồi, sắp đến nhà chưa? Và rồi ông chạy nhanh về, bỏ dở trận xem đá bóng để gặp cháu. Giờ đây, cũng trên chuyến xe ấy, cũng hành trình ấy, cháu đến thắp cho ông nén hương trên ngọn đồi đã bắt đầu lấm tấm cỏ.

Ra Hà Nội sau hai ngày dừng bước tại Nghệ An. Hà Nội trở lạnh đột ngột như để chia sẻ với nỗi đau của người dân Nhật Bản sau thảm họa động đất, núi lửa, hạt nhân. Gặp cô vừa trở về từ Nhật Bản, nghe cô kể nằm ngủ ở Việt Nam vẫn còn thấy trời đất chao đảo mới biết mình may mắn lắm. Mình may mắn vì ở Việt Nam, nơi có rừng vàng biển bạc và mưa thuận gió hòa. Thế nên, dẫu trời có lạnh chút xíu cũng có hề gì đâu so với thời tiết và sự khắc nghiệt của thiên nhiên ở nước bạn.

Chiều thứ sáu, dự hội nghị bàn tròn của thầy và gặp lại nhiều người quen trong đó có cô Lưu Khánh Thơ. Đợt trước, đi học về mệt quá nên không đến dự Tọa đàm thơ Xuân Quỳnh được, nếu không đã gặp cô ở đó rồi. Tối, thầy Nguyễn Đức Mậu dẫn cả đoàn đi uống café Phố Cổ ở số 11, Hàng Gai. Quán café được bài trí rất nên thơ với không gian thật đặc biệt để có thể ngắm nhìn Hồ Gươm và đường phố Hà Nội. Tối thứ sáu, ngủ lại khách sạn Điện Lực với cô và chị để tiếp tục cuộc hành trình vào ngày thứ bảy.

Sáng thứ bảy, trời nắng đẹp. Hôm thứ tư nói chuyện điện thoại với thầy mình bảo trời lạnh và mưa gió thế này thì đừng nên đi chơi thầy ạ, để thứ bảy em về, trời nắng đẹp rồi đi chơi luôn. Một câu nói bâng quơ nhưng rõ ràng trời lại chiều ý mình và các thầy cô trong đoàn. Thầy bảo mình bữa nay ra Hà Nội còn kiêm cả nghề xem ngày nữa. Và mọi người đã có một hành trình tuyệt vời đến làng cổ đường Lâm, chùa Tây Phương, chùa Thầy, hang Cắc Cớ…

Sáng chủ nhật, đi dạo bờ Hồ. Trời se se lạnh. Cây lộc vừng trổ lá vàng khiến cho Hồ Gươm nên thơ hơn. Giá mà cụ Rùa nổi lên thì thật tuyệt. Nhưng cũng có khi lại đau lòng vì những vết thương trên lưng cụ ấy chứ vì 8 giờ sáng hôm qua cụ đã nổi lên gần cả tiếng đồng hồ rồi còn gì.

Thầy bảo lát nữa chia tay rồi đừng khóc đấy nhé. Mình cười, em đâu có yếu đuối như vậy đâu thầy. Dù sao chỉ còn hai tháng nữa là gặp lại thầy cô ở Sài Gòn rồi. Tháng ba thời gian qua nhanh đến mức không thể ngờ. Thầy đưa cho mình mấy gói café hòa tan còn cô đưa tiền bảo đi taxi về. Mình từ chối. Cô bảo vì em đang còn phải ở đây học và vì tết vừa rồi em không về Sài Gòn, không được đi chơi với mọi người, với mấy anh chị trong khoa. Nghe cô nói đến đây, sống mũi mình chợt cay cay. Lang thang bắt xe bus về nhà, mình nghĩ nhiều đến câu nói của cô. Rõ ràng, các thầy cô luôn xem cán bộ trẻ trong khoa như con trong gia đình chứ không có khoảng cách thầy – trò. Do đó, mình cảm thấy rất may mắn khi làm việc ở đây dù cho đôi lúc công việc có hơi nặng nề.

Xe bus dừng ở trạm Đại học Tự nhiên. Trước khi xuống xe đã có khoảnh khắc trò chuyện ngắn ngủi với hai ông cháu. Chủ nhật, ông đưa cháu đi chơi. Cháu bé chắc chỉ khoảng 2 tuổi. Mình vẫn nhớ câu nói: Cháu chào cô ạ lặp đi lặp lại liên tục qua cái mấp máy môi trước tấm kiếng xe bus và cái vẫy tay chào bé xíu của cháu. Mình cũng vẫy tay lại cho đến khi xe bus đi xa thật xa. Lâu rồi mới có một kỷ niệm đáng yêu với một em bé như thế. 

Cuộc đời thật kỳ lạ. Nó cứ mãi là một cuộc hành trình dài và có những dấu phảy để giúp ta nghỉ chân, lấy năng lượng rồi đi tiếp.

 --------------

(*): Đôi mắt người Sơn Tây, Quang Dũng