VIẾT CHO NHỰT VỀ THỜI GIAN HỌC ĐẠI HỌC

"Các bài giảng của giáo sư, cho dù có đầy đủ, súc tích đến đâu, có chứa chan tình yêu tri thức của bản thân giáo viên đến đâu, thì về thực chất, mà nói, đó chẳng qua cũng vẫn chỉ là chương trình, là những lời chỉ dẫn tuần tự để điều chỉnh trật tự nhận thức của sinh viên. Người nào chỉ biết ngồi nghe giáo sư giảng chứ bản thân mình trong lòng không cảm thấy khát khao đọc sách, thì có thể nói tất cả những điều người ấy nghe giảng ở trường đại học cũng sẽ chỉ như một tòa nhà xây trên cát mà thôi ." I.A. Gontcharov

Em thân mến, hy vọng là em đã có những ngày đầu tiên ở giảng đường đại học dù khá mệt mỏi nhưng cũng thú vị và bổ ích.

Khi đậu đại học, chúng ta thường cảm thấy đó là một điều gì đó rất to tát nhưng khi chính thức bước chân vào giảng đường đại học, nơi mà bao nhiêu con người cũng đậu đại học giống ta, người điểm cao hơn, người điểm thấp hơn sẽ làm cho niềm tự hào của chúng ta vơi đi một chút. Và rồi chúng ta phải tự khẳng định lại: Ừ, học đại học là thế này đây. Ừ, chặng đường mà ta sắp sửa phải đi qua là thế này đây. Bốn năm có phải là quá dài và ta phải làm gì để nổi bật giữa mấy chục người ấy?

Chị không biết em có đặt cho mình nhiều câu hỏi khi lần đầu tiên đến lớp hay không nhưng riêng chị thì có. Dù biết trước là học đại học sẽ không vui bằng phổ thông nhưng chị lại hụt hẫng rất nhiều thứ, kể cả sự lạ lẫm trong một môi trường mới. Vì vậy, hôm nay chị viết cho em để hy vọng em sẽ không quá cảm thấy ngỡ ngàng trước những điều mà mình chưa nghĩ tới và hy vọng em sẽ thành công trên con đường này để bước tiếp.

Dĩ nhiên, khi lựa chọn chuyên ngành cho mình thì đó hẳn phải là chuyên ngành mình yêu thích. Tuy nhiên, năm thứ nhất, với những môn đại cương mà hầu như khoa nào trong trường xã hội và nhân văn cũng phải học, sự yêu thích ấy nguôi dần. Một lớp học có hàng trăm sinh viên, chẳng ai biết ai, sinh viên không nhớ nổi tên cô thầy và tự cho mình quyền tự do đi học hay không, sự yêu thích ấy nguôi dần. Nhưng đó chỉ là những năm đầu tiên. Khi bước vào chuyên ngành rồi, em sẽ cảm thấy yêu thích trở lại với việc học vì lớp học nhỏ hơn, ít người hơn, giữa thầy và trò sẽ có những trao đổi thẳng thắn hơn.

Học đại học luôn đánh giá cao những sinh viên nỗ lực nghiên cứu. Vì vậy, hãy tập làm nhà nghiên cứu nếu có thể. Hãy đăng ký tham gia nghiên cứu khoa học sinh viên vì suy cho cùng, những bạn sinh viên nổi bật trong NCKH vẫn được nhiều thầy cô biết đến và đánh giá cao. Không chỉ vậy, dù thành công hay thất bại trong NCKH, em vẫn có được nhiều kinh nghiệm thú vị cho cuộc sống sau này.

Khi làm bài thi hay bài kiểm tra ở đại học, một bài được đánh giá cao không phải là bài hỏi sao trả lời vậy, trả lại kiến thức cho thầy cô hay một bài thuộc làu những kiến thức mà thầy cô giảng dạy. Hãy thuyết phục thầy cô bằng những hiểu biết của mình về vấn đề đó, không phải chỉ từ bài giảng mà là những kiến thức khác mà mình đọc được, những liên hệ khác nếu có thể để làm ví dụ minh họa cho bài viết sinh động hơn. Đó là bài thi nổi bật và làm hài lòng các thầy cô ở giảng đường đại học. Ví dụ, khi gặp câu hỏi: "Anh chị hãy trình bày mối quan hệ giữa vật chất và ý thức" thì không nên nói: "Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức là:…"mà hãy viết một bài có mở bài, kết bài cẩn thận và trước khi giải thích câu hỏi, em hãy giới thiệu cho thầy cô biết là em hiểu thế nào là vật chất, thế nào là ý thức trước đã. Và sau đó, khi chỉ ra mối quan hệ giữa vật chất và ý thức, em hãy đưa ra những ví dụ để chứng tỏ là em rất hiểu vấn đề.

Bốn năm có thể bây giờ đối với em là dài nhưng khi đi qua rồi mới cảm thấy thật sự ngắn ngủi. Vì vậy, em hãy tận dụng hết những thời gian quý báu đó để làm những gì mình yêu thích, tham gia những hoạt động công tác xã hội nếu có thể để sau này nghĩ lại em không thấy hối tiếc về chặng đường mà mình vừa đi qua.

Và một điều nữa mong em luôn nhớ, đó là: sự sáng tạo của sinh viên đại học luôn xuất phát từ những cảm hứng bất chợt. Cho nên dù có một thời khóa biểu gọn gàng, em vẫn có thể làm mọi thứ rối tung lên. Tuy nhiên, điều đó chứng tỏ là em đã hết mình vì chặng đường này như Agnes de Mille đã phát biểu: "Tôi đã học được ba điều quan trọng ở đại học: Biết dùng thư viện, biết nhớ nhanh và chính xác, biết ngủ mọi lúc nếu rảnh 15 phút và có một mặt phẳng. Điều mà tôi chưa học được là làm thế nào suy nghĩ có sáng tạo theo một thời khóa biểu ."

Chúc em sẽ có bốn năm đại học đầy thú vị và thành công.

NHỮNG XÚC CẢM RỜI RẠC

1. Yi - ching bảo kiếm nhạc cho triển lãm, những bản nhạc không lời, giai điệu êm ả. Mình lên mạng search thì gặp đúng "Summer" của Kikujiro nên thèm xem lại phim này dù biết ở đây khó mà xem được. Đây là bộ phim được dựng theo kiểu hài hước nhưng sao mỗi lần cười mình đều cảm thấy đau lòng, cảm thấy một nỗi buồn man mác không thể diễn tả được. Phải chăng là do âm nhạc quá buồn hay trong bản thân nhà làm phim, cái hài chỉ là một sự tự an ủi, tự che lấp cho cái cô đơn trống trải bên trong?
2. Càng ngày càng phản ứng dữ dội với thức ăn Đài Loan, không phải chỉ bằng khướu giác, không phải chỉ cảm thấy buồn nôn mỗi lần đi ngang qua Food Court mà cả cơ thể đều phản ứng. Những ngày gần cuối tuần, cứ mỗi lần thở là mỗi lần đau mà không biết lý do. Lúc đó chỉ nghĩ là cảm cúm hoặc trúng gió. Cũng may những ngày này ở nhà, ăn mì tôm mang từ Việt Nam sang và hết cuối tuần cũng hết đau. Hôm nay, vì không thể ăn mì lâu đành ăn cơm trở lại và lại thấy sự phản ứng dữ dội của cơ thể, mình đã hiểu nguyên nhân. Thôi thì sống theo kiểu phương Tây: ăn bánh mì và uống sữa đóng gói vậy :(
3. Chỉ còn hai tuần nữa là tổ chức buổi triển lãm đầu tiên của lớp. Hôm qua, lần đầu tiên thử bóng đèn triển lãm mình đã hiểu được một số nguyên tắc nhất định, đã có thể tự đứng lên ghế, ráp bóng đèn lên trần nhà và xoay cho nó phát sáng dù chẳng thấy dây điện hay ổ cắm chỗ nào cả. Dù sao cũng thấy hay hay khi làm việc này.
4. Đã lâu không dùng đến điện thoại nên giờ điện thoại của mình chỉ có một chức năng duy nhất là xem giờ và làm đồng hồ báo thức. Dù vậy, cũng thấy an ủi vì đã kết nối liên lạc được với ở nhà qua chat voice trên Yahoo và Skype để vẫn nghe được giọng nói quen thuộc của ba má, anh hai như ngày nào.
5. Thời gian này, những ký ức khi học ở Hà Nội cứ ùa về và bắt đầu chuỗi ngày nhớ, nhất là đến khi trời trở lạnh và thời gian rơi vào đúng thời điểm mình ra Hà Nội học. Thật không thể tưởng tượng được hai năm khi ở nhà so với hai năm khi ở đây khác nhau như thế nào dù cũng vẫn là kim đồng hồ đó, giờ đó, phút đó và ngày đó...

Cho những ngày cuối tuần

Tuần này, có ba ngày cuối tuần: thứ bảy, chủ nhật, thứ hai. Người Đài Loan, Trung Quốc rất coi trọng tết trung thu nên thứ hai lại có thêm một ngày nghỉ. Nếu không có cái kịch bản 90 trang phải hoàn thành thì mình không biết sẽ tồn tại thế nào vào những ngày nghỉ thế này.
Buổi sáng, hội sinh viên VN tại trường tụ họp nhau, để đi chợ, để nấu ăn, để đá bóng, để giao lưu...nhưng mình nhất định không đi. Mình sợ đến nơi đông người mà chỉ toàn người lạ. Sợ phải chào hỏi này nọ, sợ phải làm quen nên quyết định ở nhà với lý do viết kịch bản.
Hôm trước gửi cho thầy một bức email ngắn, đại khái là mình sẽ nộp kịch bản vào thứ bảy tuần này vì mới qua, mình không tài nào tập trung viết được. Có lẽ cũng từng mang tâm trạng xa quê nên thầy đã mail lại cho mình những động viên rất dễ thương: "N ơi, N cứ thư thả, chủ nhật gửi cho mình cũng được. Kinh nghiệm của mình là khi ở nước ngoài nếu buồn thì đi ra chợ, nhất là chợ hải sản xem người ta mua bán. Nếu biết nấu ăn thì mua cái gì đó về nấu, sẽ thấy hết buồn ngay. Mong N giữ sức khỏe." Ớ đây, mình chưa bước ra khỏi ký túc xá, chưa đi đâu xa nên cũng chẳng biết bến xe bus chỗ nào, ga tàu điện chỗ nào dù rất muốn sẽ đi đây đi đó, nhất là đi chợ như gợi ý của thầy. Nhưng mà, sợ đến chợ rồi thì lại nhớ đến chợ Bến Thành Việt Nam. Đi đâu cũng đụng đầu với nỗi nhớ.
Mình thực sự rất nhớ những món ăn Việt Nam, những món kho hoặc xào mang hương vị Việt Nam nhưng không biết làm thế nào. Thỉnh thoảng chỉ có thể thay bằng những gói mì mang từ Việt Nam qua mới đỡ nhớ quê hương hơn.
Mình thực sự rất nhớ những cơn mưa lớn ở Sài Gòn, những cơn mưa phùn Hà Nội. Cả buổi sáng nghe một list nhạc toàn về những cơn mưa. Buồn thương da diết.
Đây không phải là lần đầu tiên đi xa, tại sao nỗi nhớ quê hương lại quay quắt đến thế. Tự thấy mình thật tệ và không biết phải làm thế nào để bớt tồi tệ hơn.

Đài Bắc - Những ngày đầu

Không có gì nhiều để kể cho cuộc sống mới của tôi tại Đài Loan. Cảm xúc của tôi đang lơ lửng tận đâu đó mà tôi chưa bắt về được. Đi để trải nghiệm hay chính xác là giày vò mình trong nỗi nhớ. Quý đã viết cho tôi thế này: "Có thể không cần ra đi để có nhưng chắc chắn phải đi, đi xa mới có thể trải nghiệm không gian, thời gian và tinh thần". Có lẽ em nói đúng.
Ở nơi đây, nhìn bề ngoài, tôi ổn, rất ổn. Những món quà mà bạn bè và những người yêu thương tặng cho tôi đủ để làm tôi cảm thấy ấm áp trong suốt cả mùa đông hay thậm chí là hai năm ở Đài Loan. Những tình cảm thân thiện và gần gũi của bạn bè trong lớp, ký túc xá to và đẹp, trường to và đẹp...khiến tôi chẳng có gì phải lo lắng, khiến những người thân yêu tôi cũng cảm thấy an lòng. Cách giáo dục ở đây khác Việt Nam đến nỗi tôi không thể có một phút lơ là cho việc học của mình. Tại đây, tại ngôi trường này, người ta chắc chắn sẽ không có quan niệm đi nước ngoài chỉ để giỏi hơn ngoại ngữ. Tôi đánh giá, giáo dục tại ngôi trường này rất tốt. Phòng tôi có 4 người với đầy đủ tiện nghi. Tất cả sinh viên quốc tế đều hòa đồng và dễ mến. Vậy thì tôi còn gì phải buồn, còn gì phải lo lắng?
Nhưng sự thực tôi không thể nào chiến thắng được nỗi nhớ và nỗi cô đơn cứ giày vò mình. Hai ngày ở đây tôi cứ tưởng như phải đến hai năm. Và rồi tôi lại ngồi đếm xem còn bao nhiêu ngày nữa mới hết hai năm để rồi giật mình kinh hãi. Hai năm, một con số quá dài...:((
Thôi thì, đã đi rồi phải cố gắng. Ở đây, không người thân thích, không thường xuyên dùng tiếng Việt nên đành gửi gắm nỗi nhớ nhung theo cách này...

Ngày mai của tôi

“Mai tôi ra đi chắc trời mưa
Tôi chắc trời mưa mau
Mưa thì mưa chắc tôi không bước vội
Nhưng chậm thế nào cũng phải xa nhau” ...

(Nguyên Sa)

Lần thứ ba đối mặt với việc chia tay, đối mặt với việc đi và ở nhưng lần này, khu vực rời đi xa hơn, con đường trước mặt dài hơn. Tôi không dám nói là mình không buồn nhưng tôi vẫn phải lựa chọn vì công việc và vì chính những điều tôi chưa biết.

Tôi không biết hai năm sau mọi thứ sẽ thay đổi như thế nào ở nơi không có tôi và tôi sẽ thay đổi như thế nào khi sống ở một nơi khác biệt về ngôn ngữ lẫn văn hóa. Lại một lần nữa đi để trải nghiệm. 

Tôi hỏi thầy: “Lúc rời Việt Nam đến Seoul thầy có buồn không?” và “Xa Seoul thầy có buồn không”? Thầy bảo: “Ở độ tuổi của thầy, cảm xúc vui buồn đó đã không còn”. Còn tôi, với kinh nghiệm non nớt và sự sợ hãi khi đối mặt với hoàn cảnh mới đã không thể ngăn cản nỗi buồn xuất hiện. Ký ức về những ngày tháng vất vả khi bước chân vào Sài Gòn, những ngày tháng lạ lẫm khi bước chân ra Hà Nội hiện về rõ mồn một kéo niềm háo hức đặt chân đến vùng đất mới của tôi thành sự hoài nghi.

Đứa bạn thân bảo: “Chỉ đi lần này nữa thôi nhé. Khi nào trở về hãy dừng lại, hãy sống cho bản thân mình, đừng đi nữa”. Thực ra, tôi đã muốn dừng lại khi từ Hà Nội trở về. Tôi muốn nghỉ ngơi và hàng ngày lên lớp một cách bình yên như công việc mà các chị trong khoa tôi đang làm. Tôi đã quá mệt khi phải chạy theo thứ này thứ kia. Từ khi từ Hà Nội trở về, tôi chưa thể ngủ một đêm ngon giấc mà không phải lo lắng ngày mai mình làm gì, ngày mai sẽ thế nào. Nhưng cái ngày mai mà tôi lo lắng ấy là một tương lai gần, rất gần. Đó là cách để tôi vượt qua nỗi sợ hãi chia tay. Tôi chẳng bao giờ vẽ ra một viễn cảnh bao nhiêu năm sau sẽ thế nào. Tôi sợ phải tưởng tượng ra đủ thứ. Với tôi, chỉ ngày mai thôi là đủ.

Giá mà giờ đây có ai đó đọc cho tôi những câu thơ này, tôi sẽ thấy được an ủi nhiều lắm:

“Em nằm như rong biển

Bên ta mà ngủ say

Khi không còn ta nữa

Em như là sương mai

Vạn lần ta ngoái lại

Trong cuộc chia ly dài

Trên đường ngàn lối rẽ

Mong còn thấy bóng ai

Nhưng thôn làng xa vắng

Càng xa vắng từ nay

Đường đèo ta dấn bước

Lại càng thêm cheo leo

Như cỏ mùa hạ héo

Bóng hình ai rũ buồn

Mong chờ và mơ tưởng

Núi đồi ơi cúi xuống

Cho ta nhìn người thương”.

(Vạn Diệp tập – NC dịch)